Wańka Żukow w opowiadaniu A. Czechowa „Wańka” miał dziewięć lat, został oddany na naukę do szewca Alachima, do Moskwy. W wigilię Bożego Narodzenia nie poszedł spać, wyjął kartkę papieru i zaczął pisać list do swojego dziadka., Konstantyna Makarycza, który był nocnym stróżem na wsi u państwa Żywariewów. Wańka opisał swój pobyt u szewca, gdzie musiał spać w sieni, był bity i nie mógł najeść się do syta. Prosi, aby dziadek zabrał go do siebie na wieś, a będzie mu pomagał i troszczył się o niego. Przypomina sobie chwile, kiedy to razem z dziadkiem chodził do lasu po choinkę na święta. Wspomina Olgę Ignatiewnę, która nauczyła go czytać, pisać i liczyć, a nawet tańczyć kadryla. Chłopiec włożył kartkę do koperty, na której napisał „Na wieś do dziadziusia, Konstantyna Makarycza”. Następnie wrzucił list do skrzynki pocztowej, usnął i zaczął śnić o swoim dziadku.
W opowiadaniu Czechowa rzeczywistość jest przedstawiona w sposób groteskowy (zdeformowany, wyolbrzymiający niektóre elementy, minimalizujący inne) – drobne wydarzenie przyniosło konsekwencje w postaci śmierci Czerwiakowa. Urzędnik zachowuje się niewspółmiernie do „winy” – nachalnie przeprasza, przychodzi do domu generała, cierpi, przeżywa wciąż na nowo całą sytuację, mdleje z przerażenia. To, co generał w końcu traktuje jako żart, dla Czerwiakowa staje się wykroczeniem godnym najwyższej kary. Postępuje tak w imię „szacunku dla przełożonych”. Co gorsza – urzędnik naprawdę tak myśli – idzie do domu i… umiera z rozpaczy, że Brizżałow nie dał mu wyraźnie do zrozumienia, że czuje się przeproszony i usatysfakcjonowany. W świecie przedstawionym opowiadania groteska objawia się w tym, iż zdominowany przez biurokrację świat odbija się na życiu człowieka.
Akcja opowiadania Antoniego Czechowa pt. „Po powrocie z teatru” rozgrywa się w drugiej połowie XIX wieku, w czasach współczesnych autorowi. Miejscem akcji jest mieszkanie Nadii, a właściwie jej rodziców. Nadia Zielenina to młoda dziewczyna, która przeżywa pierwsze zauroczenie. Po powrocie z przedstawienia Eugeniusza Oniegina analizuje przeżycia bohaterki zakochanej w bohaterze tytułowym miłością nieszczęśliwą, tragiczną. Nadia to nastolatka, podoba jej się taka miłość, wzrusza ją podobne uczucie, próbuje się postawić w sytuacji bohaterki scenicznej. Ale jest młoda, pełna radości życia, ufna w to, że spotka ją szczęście, dlatego trudno jej jest nawet zdecydować się na to, kogo a tak tragicznie pokochać – studenta Gruzdiowa, czy tez oficera Górnego. Miłość epoki romantyzmu w żadnym stopniu do niej nie pasuje.
Czechow podjął w opowiadaniu temat wszechwładnej rosyjskiej biurokracji i idącego z nią w parze służalstwa, obłudy, dbania o własne prywatne korzyści. Oczumiełow to rewirowy. Liczy na to, że jeśli sprytnie wykorzysta nadarzającą się okazję i pójdzie na rękę generałowi, ten ułatwi mu zdobycie wyższej rangi, a co za tym idzie wyższego stanowiska w administracji państwowej, wyższej pensji, większych możliwości kariery. Temu zamiarowi Oczumiełow podporządkował wszystkie swoje działania. Jest jak kameleon, gotów zawsze schlebiać urzędnikom wyższym rangą i być bezwzględnym wobec obywateli niższych stopniem. Za nic ma prawo, ważny jest urząd i stanowisko, jakie pełnią ludzie, z którymi się styka. Opowiadanie zawiera elementy komizmu – postawa Oczumiełowa śmieszy, bo sytuacja jest błaha. Strach pomyśleć, ilu ludzi podobnych do Chriukina, zostało potraktowanych niesprawiedliwie tylko dlatego, że ktoś dzięki ich krzywdzie zrobił krok do przodu w swojej karierze.
Rewirowy Czumiełow szedł przez miejskie targowisko. Nagle usłyszał wrzaski i zobaczył złotnika Chriukina, który wybiegł ze składu drzewa kupca Piczugina trzymając w górze palec pogryziony przez psa. Chriukin chciałby otrzymać od właściciela psa odszkodowanie. Oczumiełow postanowił ukarać właściciela psa, ale wtedy dowiedział się, że pies należy do generała Żygałowa. Rewirowy nakrzyczał na złotnika, twierdząc, że taki mały pies nie byłby w stanie ugryźć go w palec. Nagle stójkowy powiedział, że to nie jest pies generała, wtedy Oczumiełow wziął w obronę Chriukina. Wtem ktoś z tłumu stwierdził, że to na pewno jest pies generała. Oczumiełow znów zmienił zdanie i całą winę za zaistniałą sytuację zrzucił na złotnika. Na placu targowy pojawił się kucharz generała, który poinformował zebranych, że jest to pies brata generała. Oczumiełow w ciepłych słowach wyraża się o psie, a jednocześnie odgraża się Chriukinowi.
Kameleon to stworzenie wyjątkowe w świecie zwierząt – chroni się przed niebezpieczeństwem za pomocą mistrzowskich umiejętności upodobnienia się do otoczenia. W opowiadaniu Czechowa cechy kameleona ma bohater – rewirowy Oczumiełow, który w zależności od sytuacji i tego, z kim ma do czynienia, potrafi zamieniać swoje poglądy, postawę, decyzje. Akcja opowiadania rozgrywa się w drugiej połowie XIX wieku, w czasach współczesnych autorowi. Miejscem akcji jest prowincjonalne miasteczko rosyjskie, a konkretnie zatłoczony plac targowy. Główny bohater, Oczumiełow – rewirowy to człowiek zmieniający swoje poglądy w zależności od sytuacji. Rozpatruje sprawę pogryzienia złotnika Chriukina przez psa. Kiedy świadkowie zajścia twierdzą, że pies jest zwyczajnym kundlem-przybłędą, Oczumiełow jest gotów go uśpić, a właściciela skazać na zapłacenie wysokiej grzywny. Kiedy ktoś stwierdza, że pies może należeć do brata generała, rewirowy natychmiast bagatelizuje całe zajście i gani Chriukina za wszczęcie niepotrzebnej awantury.
Pierwsza część powieści, zajmująca około jednej trzeciej tekstu, stanowi wprowadzenie, które zamykają słowa: „Na tym kończy się ekspozycja tej pokątnej, ale straszliwej tragedii paryskiej”. Wprowadzenie obejmuje opis pensjonatu pani Vauquer, charakterystykę gospodyni i jej pensjonariuszy; wyeksponowanie jednego z bohaterów, Eugeniusza Rastignaca, i prezentację jego planów na przyszłość; przedstawienie ojca Goriota oraz opinii lokatorów pensjonatu na jego temat; ukazanie działać Rastignaca zmierzających do odkrycia prawdy o ojcu Goriot. Ekspozycja wprowadza czytelnika we wszystkie wątki powieści, na które składają się: historia studenta Rastignaca oraz jego życiowej kariery; rodzinne problemy ojca Goriot i wynikająca stąd tragedia bohatera; dzieje i życiowa filozofia zbiegłego galernika Vautrina. Wszystkie trzy wątki łączy osoba Rastignaca.
H. Balzak, malując obraz życia społeczeństwa francuskiego czasów restauracji Burbonów, poddaje go surowej ocenie. Światem ukazanym w „Ojcu Goriot” rządzą pieniądze, które niszczą wszystkie wartości oraz niweczą międzyludzkie więzy i uczucia. Pieniądz daje władzę i pozycję społeczną, ale jednocześnie prowadzi do demoralizacji jednostki (Rastignac), unicestwia więzy małżeńskie (Delfina, Anastazja), rodzinne (ojciec Goriot i jego córki), staje się przyczyną tragedii (śmierć Goriota). Uczciwy bunt przeciw takiej rzeczywistości okazuje się niemożliwy; ze złem można walczyć jedynie złem, jak to czyni jeden z bohaterów, Vautrin. Postaci stworzone przez Balzaka stanowią wytwór czasów, w jakich żyją; warunki społeczne kształtują ich osobowość i charakter. Syntezie epoki, ukazaniu typowych ludzkich zachowań człowieka czasów Restauracji (kariera Rastignaca) towarzyszy w powieści problematyka ponadczasowa, ogólnoludzka: demoralizacja jednostki (Ranstignac), niszcząca siła namiętności (Goriot), motyw buntu (Vautrin).